Kültürel Miras ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?’de Asu Aksoy ve Burçin Altınsay, şehir plancısı Dr. Zehra Güngördü ile depremlerden en ağır biçimde etkilenen ve özgün tarihi kent dokusu büyük ölçüde tahrip olan Hatay’ın Kırıkhan ilçesinde bir depremzede olarak yaşam deneyimini ve aynı zamanda bir şehir plancısı olarak kentin yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik çalışmaları nasıl değerlendirdiğini ele alıyoruz.
6 Şubat ve 20 Şubat 2023 de yaşanan ve 11 ili etkileyen büyük depremlerin üzerinden tam üç yıl geçti. Depremden etkilenen şehirlerde somut ve somut olmayan ögeleriyle kültür mirasımızın bugün ne durumda olduğunu, iyileşme yönünde nasıl bir yol alındığını veya alınmadıysa nedenlerini konuşmak üzere bir dizi program yapmaktayız ve şimdi de depremlerden en çok etkilenen ve özgün tarihi kent dokusu en çok tahrip olan yerlerden Hatay’ın Kırıkhan ilçesindeyiz.
Konuğumuz şehir plancısı Dr. Zehra Güngördü ile Kırıkhan’da yaşayan bir depremzede olarak deprem sonrası yaşam koşullarını nasıl deneyimlediğini, bir şehir plancısı olarak kentin yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik yapılan çalışmaları nasıl değerlendirdiğini konuşuyor; sahadaki uygulamalar barınma, yerinde dönüşüm, koruma ve kentsel hayatı yeniden canlandırma sorunlarına cevap verebiliyor mu, kendi yerlerinde yaşamaya çalışanlar açısından mevcut durum nasıl, kentsel yaşamın tekrar eski canlılığına kavuşarak yerinde filizlenmesi mümkün olacak mı gibi soruları ele alıyoruz.
Hatay’da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ‘Geçici Deprem Konutları’ yerine büyük hızla kalıcı yaşam mekanlarının inşası için kolları sıvadığını gördük. TOKİ yerleşim yerlerinden uzak, dağ eteklerinde konutlar inşa etti, ediyor. Geçiş dönemi planlaması yapılmadığından, hızlı bir enkaz kaldırma ve ardından orta hasarlı, az hasarlı binalar derken, özellikle Antakya merkezde tescilli, tescilsiz, tarihi ve değil, neredeyse bütün dokunun iş makinaları ile yıkılarak ortadan kaldırıldığı bir süreç yaşandı. Bir yandan TOKİ inşaatları, bir yandan riskli ve rezerv alan ilan edilen yerlerde yapılar yükselmeye başladı. Kırıkhan da rezerv alan ilan edilen yerler arasında.
9 Kasım 2023 tarihinde yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun’da yapılan düzenleme ile mevcutta meskûn olan, üzerinde yerleşim olan bölgeler de rezerv yapı alanı ilan edilebilir hale geldi. Konuğumuz Zehra Güngördü’den depremin ardından geçen bu üç yıl sonunda, özellikle Kırıkhan’da, yaşam koşullarının genel durumunun bir manzarasını çizmesini ve deprem sonrası kamu politikasının bir değerlendirmesini yapmasını istedik.
